Najnovija istraživanja s Medicinske škole Harvarda otkrivaju da litijum igra ključnu ulogu u očuvanju funkcije mozga i može pružiti otpornost na starenje i Alchajmerovu bolest. Ova studija, objavljena u časopisu Nature, prvi put pokazuje da se litijum u mozgu smanjuje usled vezivanja za toksične amiloidne naslage, što ukazuje na novi mehanizam razvoja Alchajmera. Istraživači su razvili novu klasu litijumskih jedinjenja koja ne reaguju s amiloidnim naslagama i uspešno su preokrenuli simptome Alchajmera kod miševa.
Otkrića, koja su rezultat više od deset godina istraživanja, zasnivaju se na serijama eksperimenata sa miševima i analizama ljudskog moždanog tkiva. Istraživači su utvrdili da gubitak litijuma predstavlja jednu od najranijih promena koje vode ka Alchajmeru. U eksperimentima je rečeno da su smanjeni nivoi litijuma rezultat vezivanja za amiloidne naslage i poremećene apsorpcije u mozgu.
Naučnici su na kraju pokazali da novi litijumski spoj može povratiti pamćenje kod miševa, čime su rezultati proširili dosadašnje razumevanje bolesti, sugerišući nove puteve za dijagnostiku, prevenciju i lečenje. Alchajmerova bolest pogađa između 50 i 400 miliona ljudi širom sveta, a ovaj napredak može otvoriti vrata za efikasnije tretmane.
Nažalost, istraživanja na Harvardu suočavaju se s izazovima zbog odluka vlade o smanjenju finansiranja, što može usporiti buduća istraživanja. Istraživači su se dugo bavili pitanjima poput toga koji su rani signali propadanja pamćenja i zašto neki ljudi sa sličnim promjenama u mozgu nikada ne razviju demenciju. Sada se čini da je nedostatak litijuma ključni faktor.
Brus Jankner, glavni autor studije, ističe da je ideja o nedostatku litijuma kao uzroku Alchajmera nova i otvara mogućnosti za terapijski pristup koji se fokusira na prevenciju i lečenje bolesti. Jankner je takođe naglasio da rezultati podstiču potrebu za daljim istraživanjima kako bi se litijum mogao koristiti za lečenje bolesti u celini, a ne samo za ciljanje određenih aspekata poput amiloid beta ili tau proteina.
Jedno od ključnih otkrića jeste da se litijum počinje gubiti kako amiloid beta počinje da se taloži u mozgu, što smanjuje njegovu funkciju i dovodi do promjena koje podsećaju na Alchajmerovu bolest. Istraživači su identifikovali litijumske spojeve koji mogu izbeći vezivanje za amiloid beta, a tretman miševa sa litijum orotatom preokrenuo je patologiju Alchajmera.
Iako su potrebne dodatne kliničke studije kako bi se ovi nalazi potvrdili kod ljudi, rezultati sugeriraju da merenje nivoa litijuma može pomoći u ranom otkrivanju Alchajmera. Osim toga, istraživanje litijumskih spojeva koji izbegavaju vezivanje za amiloid beta može doneti nove mogućnosti za tretman i prevenciju bolesti.
Trenutno, litijumski spojevi se koriste u lečenju bipolarnih poremećaja i teških depresija, ali u mnogo većim dozama koje mogu biti toksične. Janknerov tim je otkrio da je litijum orotat efikasan u znatno manjim dozama, koje ne izazivaju toksičnost kod miševa.
Iako su rezultati ohrabrujući, Jankner upozorava na oprez prilikom prenosa rezultata iz modela na miševima na ljude. Ipak, optimizam ostaje da bi litijum orotat ili slični spojevi mogli uskoro ući u klinička ispitivanja i potencijalno promeniti tretman Alchajmera, pružajući novu nadu za pacijente.
Ukratko, ova istraživanja ukazuju na to da bi litijum mogao predstavljati ključni nedostajući faktor u razvoju Alchajmerove bolesti, otvarajući vrata za nova istraživanja i mogućnosti lečenja koje bi mogle značajno poboljšati kvalitet života pacijenata.
