Dve mumije iz Sahare, stare 7.000 godina, otkrivaju nove dimenzije u razumevanju ljudske istorije. Njihova DNK ukazuje na ranije nepoznato poreklo i vreme kada je današnja pustinja bila zeleni, naseljeni svet. Sahara je danas jedan od najsušnijih regiona na svetu, ali je tokom afričkog vlažnog perioda pre više hiljada godina bila pogodna za poljoprivredu i stočarstvo, sa jezerima, travnjacima i savanama.
Nove studije sugerišu da bi misteriozna zajednica koja je živela u vreme „Zelene Sahare“ mogla promeniti konvencionalno shvatanje o afričkoj istoriji. Genetski sastav ljudi koji su živeli na teritoriji današnje jugozapadne Libije tokom ovog perioda pruža istraživačkom timu neočekivanu sliku. Dve ženske mumije pronađene u oblasti Takarkori pripadaju ranije nepoznatoj grani ljudskog porodičnog stabla, poznatoj kao „populacija duhova“. Ovaj termin se koristi za ljude čiji su tragovi prisutni isključivo u genima modernih ljudi, a čiji fizički ostaci nikada nisu pronađeni.
Tim, predvođen arheogenetičarkom Nadom Salem iz Instituta „Maks Plank“ za evolucionu antropologiju, analizirao je DNK ovih mumija, koje su prirodno očuvane u pećini Takarkori. Iako je očuvanje genetičkog materijala u Sahari izazovno zbog sušne klime, fragmentarna DNK pružila je važne tragove. Genetsko poreklo Takarkorijaca zasniva se na ranije nepoznatoj lozi iz Severne Afrike koja se odvojila od zajednica podsaharske Afrike pre oko 50.000 godina. To se poklapa sa vremenom kada su moderni ljudi počeli da se šire iz Afrike.
Studija, objavljena u časopisu Nature, otkriva da su stanovnici Takarkorija usko povezani sa lovcima-sakupljačima starim 15.000 godina, čiji su ostaci pronađeni u pećini Taforalt u Maroku. Genetske razlike između ove dve grupe i zajednica podsaharske Afrike su slične, što ukazuje na ograničeno mešanje stanovništva između Severne i podsaharske Afrike. Ovi nalazi mogu značajno promeniti naše razumevanje migracija i demografskih promena u ovom delu sveta.
Još jedan interesantan aspekt istraživanja tiče se neandertalskih gena. Ljudi iz Taforalta imaju oko polovinu neandertalske DNK od modernih ljudi van Afrike, dok je ovaj udeo kod jedinki Takarkorija deset puta manji. Ipak, Takarkori i dalje nose više nasleđa neandertalaca nego zajednice podsaharske Afrike koje su živele u istom periodu. Istraživači napominju da su Takarkori imali delimičan kontakt sa neandertalcima, ali moguće više indirektnih interakcija sa drugim grupama u regionu.
Takođe su pronađeni tragovi delimičnog genetskog mešanja sa poljoprivrednicima iz Levanta, odnosno Bliskog Istoka. Ipak, čini se da su Takarkori ostali uglavnom genetički izolovani. Ovi nalazi ukazuju na novo tumačenje širenja poljoprivrede i stočarstva u Zelenoj Sahari. Dugo se smatralo da su ove prakse uvedene migracijama, ali Nada Salem i njen tim predlažu drugačiji scenario. Prema njihovom istraživanju, ovčarstvo i poljoprivreda su se više širili kroz kulturnu interakciju nego kroz velika kretanja stanovništva.
Preci naroda Takarkori potiču od zajednice lovaca-sakupljača koja je živela pre pripitomljavanja životinja. Unatoč tome, razvili su napredne veštine u grnčarstvu, pletenju korpi i proizvodnji alata od drveta i kostiju, i trajno se naselili na istom području. Naučnici veruju da je jedan od razloga zašto su Takarkori tako dugo ostali izolovani raznovrsnost ekosistema Zelene Sahare. Jezera, močvare, šume, savane i planinski regioni mogli su predstavljati prirodnu barijeru između ljudskih zajednica.
Istraživački tim naglašava da još mnogo mumija i arheoloških ostataka iz ovog izgubljenog sveta može biti skriveno ispod saharskog peska. Ovi ostaci bi mogli da upotpune priču o tome kakav je bio život u Sahari pre nego što se pustinja osušila i postala ono što je danas. Ova otkrića otvaraju nova pitanja o ljudskoj evoluciji i migracijama, kao i o uticaju klimatskih promena na ljudske zajednice kroz istoriju.
