Naučnici su uz pomoć teleskopa ALMA (Atakamski veliki milimetarski/podmilimetarski niz) stvorili najdetaljniju mapu haotičnih oblaka gasa u središtu Mlečnog puta. Ova nova posmatranja mogu otvoriti prozor ka drevnom svemiru, kakav je bio ubrzo nakon Velikog praska. Na objavljenoj slici nalazi se Centralna molekularna zona Mlečnog puta, koja okružuje supermasivnu crnu rupu Strelac A* i sadrži karakteristike slične gustim i haotičnim galaksijama ranog svemira. Ova slika je najveća koju je ALMA teleskop snimio od svog početka rada 2013. godine.
Posmatranja obuhvataju područje od 650 svetlosnih godina oko centralne crne rupe, duboko u sazvežđu Strelca. Ova zona je poznata po brojnim gustim molekularnim oblakama i smatra se da verno oslikava uslove koje su vladale u najranijim galaksijama svemira. Ukupna slika pokriva deo neba širok otprilike koliko tri puna Meseca, prikazujući sve od džinovskih oblaka gasa do pojedinačnih zvezda koje se kreću oko galaktičkog centra. Ova mapiranja već otkrivaju neke „retke i zagonetne“ strukture koje su izazov za objašnjenje.
Preliminarni rezultati ukazuju na neobična otkrića, uključujući strukturu nazvanu „Millimeter Ultra-Broad Line Object“ (MUBLO). Ovaj kompaktni objekat je vidljiv samo na milimetarskim talasnim dužinama svetlosti i obično je nevidljiv za rendgenske, infracrvene i radio-teleskope. MUBLO je ispunjen gasom koji se brzo kreće i pokazuje osobine slične aktivnim mladim zvezdama koje bi se mogle očekivati u galaktičkom centru, ali njegove karakteristike još uvek ne odgovaraju nijednoj poznatoj strukturi u svemiru.
Detaljnije proučavanje anomalija poput MUBLO-a i njihovog mesta u širem okviru Centralne molekularne zone moglo bi otvoriti nove puteve za razumevanje ekstremnih okruženja drevnog svemira, koja su previše udaljena da bi se direktno posmatrala. Centralna molekularna zona, koja se nalazi u kovitlacu oko supermasivne crne rupe Strelac A*, predstavlja veliku grupu maglina, vrtloga gasa i hiperaktivnih zvezda koje se brzo formiraju i nestaju. Ovaj region sadrži većinu gustog gasa u Mlečnom putu – oko 80 procenata, prema podacima Harvard and Smithsonian centra za astrofiziku, i predstavlja najtoplije, najgušće i najturbulentnije okruženje u našoj galaksiji.
Turbulentno kretanje molekularnog gasa podstiče formiranje zvezda u nekim delovima zone, dok su drugi delovi iznenađujuće prazni. Naučnici se nadaju da će razumeti kako procesi velikih razmera, koji pokreću materiju kroz ovu zonu, utiču na evoluciju objekata malih razmera, poput pojedinačnih zvezda i oblaka gasa. „To je mesto ekstrema, nevidljivo našim očima, ali sada otkriveno u izuzetnim detaljima“, izjavila je Ešli Barns, astronomkinja iz European Southern Observatory (ESO) i članica tima koji stoji iza novih posmatranja. Prema Barns, sa još snažnijim teleskopima koji se grade, „na mnogo načina, ovo je tek početak“.
U okviru istraživanja pod nazivom ACES (ALMA CMZ Exploration Survey), više od 160 naučnika iz 70 institucija širom sveta proučava misterioznu Centralnu molekularnu zonu. Tim je predstavio preliminarne rezultate u seriji od pet radova koji su prihvaćeni za objavljivanje u časopisu „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society“, objašnjavajući kako bi ti rezultati mogli unaprediti razumevanje galaktičkog centra u narednim godinama.
Proučavanjem različitih talasnih dužina svetlosti koju emituje gas u Centralnoj molekularnoj zoni, istraživači su identifikovali više od 70 vrsta molekula koji se kreću kroz galaktički centar. Među njima su jednostavni molekuli, poput silicijum-monoksida, ali i složeniji organski molekuli, kao što su etanol i metanol. Ovaj fascinantan rad nastavlja da otkriva tajne svemira i može doneti nova saznanja o oblikovanju i evoluciji galaksija.
