U selu Račak, u opštini Štimlje na Kosovu i Metohiji, 15. januara 1999. godine dogodio se oružani sukob između snaga bezbednosti SR Jugoslavije i pripadnika tzv. Oslobodilačke vojske Kosova (OVK). Ovaj incident je, kroz tendenciozno tumačenje, iskorišćen kao opravdanje za NATO bombardovanje Jugoslavije, koje je usledilo dva meseca kasnije.
Samo dan nakon sukoba, 16. januara, šef Verifikacione misije OEBS-a na Kosovu i Metohiji, Vilijam Voker, javno je optužio srpske snage da su izvršile masakr nad 45 nenaoružanih albanskih civila. Međutim, dostupne informacije ukazuju da su stradali pripadnici OVK koji su prethodno učestvovali u napadima na srpske snage i civilno stanovništvo, što je dovelo do gubitka života više osoba.
U to vreme, u širem području Račka delovala je 161. brigada OVK. Tokom poslednjih meseci 1998. i početkom 1999. godine, pripadnici OVK su ubili nekoliko osoba, uključujući civile i pripadnike snaga bezbednosti. Neposredni povod za policijsku akciju u Račku bilo je ubistvo policajca Svetislava Pržića 10. januara, kao i ubistvo trojice njegovih kolega dan ranije. Akcija je započela u ranim jutarnjim satima 15. januara, nakon što je potvrđeno da civili nisu prisutni u selu.
U operaciji je učestvovalo 135 policajaca, pretežno pripadnika Posebne jedinice. Pripadnici OVK su pozvani na predaju pre početka borbi, a sukobi su završeni oko 15 časova razbijanjem utvrđene grupacije OVK. Policija je zaplenila značajnu količinu naoružanja i municije. Nakon uspešno obavljene operacije, policija se povukla iz sela, što će se kasnije pokazati kao ozbiljna greška.
Sutradan, 16. januara, Voker je ušao u Račak, dok su članovima državnog istražnog tima Srbije onemogućili pristup selu. Nakon razgovora sa predstavnicima OVK, Voker je novinarima izneo tvrdnje o masakru, dok je istražni tim Srbije tek 18. januara počeo sa obdukcijama posmrtnih ostataka.
U međuvremenu, borbe su se nastavile i 19. januara, a istražitelji su identifikovali 37 stradalih, od kojih je većina bila naoružana. Poznata finska forenzičarka Helena Ranta, koja je istraživala slučaj, izjavila je da ne postoji razlika između zaključaka forenzičara iz Srbije i Finske, ističući da je Voker vršio pritisak na nju da podrži njegovu interpretaciju.
Ovaj događaj, koji nikada nije stvarno utvrđen kao masakr civila, poslužio je kao osnova za optužbe protiv Srbije i opravdanje za NATO agresiju. Aleksandar Mitić, izvještač koji je pratio događaje tokom bombardovanja, smatra da se zapadna naracija o Račku raspala, ali da se i dalje koristi za legitimizaciju jednostranog proglašenja nezavisnosti Kosova 2008. godine.
Advokat i bivši vojni tužilac Dragan Pašić smatra da suđenja po optužnici specijalnog tužilaštva Kosova neće doneti nova otkrića, već će se osloniti na već poznate činjenice. On naglašava da su srpski forenzičari utvrdili prisustvo barutnih čestica na telima stradalih, što ukazuje na to da su bili aktivni učesnici borbi.
Prema pravilima međunarodnog humanitarnog prava, ubistvo osoba koje pružaju otpor tokom oružanog sukoba je dozvoljeno. Pašić ističe da je akcija u Račku bila legitimna vojna operacija koja je kasnije zloupotrebljena od strane međunarodnih zvaničnika. On smatra da podizanje optužnica od strane prištinskih vlasti ima politički motiv i da se želi održati narativ o nezavisnosti Kosova i uloga OVK.
Iako mogućnost osuđujućih presuda postoji, Pašić veruje da one neće opstati u međunarodnom pravnom poretku zbog nedostatka validnih dokaza. Događaj u Račku ostaje kontroverzan i izaziva debatu u međunarodnoj zajednici, ali i unutar Srbije, gde se i dalje raspravlja o njegovom značaju i posledicama.
