Usred riznice blistavih zlatnih predmeta iz iberijskog bronzanog doba, istraživači su otkrili dva korodirana artefakta koja bi mogla biti najdragocenija od svih. Naime, tamna narukvica i zarđala šuplja hemisfera ukrašena zlatom nisu izrađeni od uobičajenog gvožđa, već od metala koji potiče iz meteorita. Ova otkrića predstavljena su u radu koji je predvodio Salvador Rovira-Ljorens, penzionisani šef konzervacije Nacionalnog arheološkog muzeja u Španiji.
Nalazi sugerišu da su tehnologija i tehnike obrade metala na Iberijskom poluostrvu pre više od 3.000 godina bile znatno naprednije nego što se ranije verovalo. Blago iz Viljene, koje se sastoji od 66 predmeta, otkriveno je pre više od 60 godina na području današnjeg Alikantea. Ova kolekcija se smatra jednim od najvažnijih primera zlatarskog umeća bronzanog doba, kako na Iberijskom poluostrvu, tako i u celoj Evropi.
Starost kolekcije je bila otežana zbog upravo ova dva predmeta, male šuplje hemisfere i narukvice. Oba predmeta izgledaju kao da su napravljena od gvožđa, pri čemu hemisfera ima prečnik od 4,5 centimetara, a narukvica 8,5 centimetara. Gvozdeno doba na Iberijskom poluostrvu počinje oko 850. godine pre nove ere, dok su zlatni predmeti datirani između 1500. i 1200. godine pre nove ere, što je otežalo razumevanje kako se ovi gvozdeni artefakti uklapaju u kontekst Blaga iz Viljene.
Zanimljivo je da gvožđe iz Zemljine kore nije jedini izvor obradivog gvožđa. Širom sveta postoje brojni predmeti iz pre gvozdenog doba izrađeni od materijala koji potiče iz meteorita. Najpoznatiji primer je bodež faraona Tutankamona, ali postoje i druga oružja iz bronzanog doba koja su izrađena od ovog materijala. Razlikovanje između gvožđa iz meteorita i gvožđa iz Zemlje može se napraviti na osnovu sadržaja nikla, koji je u meteoritskom gvožđu znatno veći.
Istraživači su dobili dozvolu Gradskog arheološkog muzeja u Viljeni da pažljivo ispitaju ova dva artefakta i utvrde koliko nikla sadrže. Uzeli su uzorke sa oba predmeta i podvrgli ih masenoj spektrometriji. Iako su artefakti znatno korodirali, rezultati su pokazali da su i hemisfera i narukvica izrađene od meteorskog gvožđa. Ovim otkrićem rešena je dilema o tome kako se ova dva predmeta uklapaju u ostatak kolekcije, jer su nastali u istom periodu, između 1400. i 1200. godine pre nove ere.
Istraživači su naveli da bi kapa i narukvica iz Blaga iz Viljene mogli predstavljati prva dva predmeta na Iberijskom poluostrvu koja se mogu pripisati meteorskom gvožđu. Ovo je u skladu sa kasnim bronzanim dobom, pre nego što je počela široka proizvodnja gvožđa iz Zemljine kore. Ipak, zbog visoke korozije, rezultati još uvek nisu konačni.
Tim istraživača napominje da danas postoje novije, neinvazivne metode koje bi mogle da se primene kako bi se dobili detaljniji podaci i dodatno potvrdili ovi nalazi. Rezultati istraživanja su objavljeni u časopisu „Trabajos de Prehistoria“ i predstavljaju značajan doprinos razumevanju metalurgije i tehnologije obrade metala u doba bronzanog doba na Iberijskom poluostrvu. Ova otkrića ne samo da obogaćuju naše znanje o istoriji, već takođe otvaraju nova pitanja o razmeni i tehnologijama u drevnim civilizacijama.
