Izuzetno značajna dela Milorada Pavića, jednog od najvažnijih srpskih književnih istoričara 20. veka, ponovo su dostupna javnosti nakon 40 godina. Kulturni centar Vojvodine „Miloš Crnjanski” iz Novog Sada i Narodna biblioteka Srbije iz Beograda realizovali su trogodišnji projekat objavljivanja sabranih književnoistorijskih i esejističkih dela ovog značajnog autora. Tim povodom, nedavno su objavljene tri knjige: „Jezičko pamćenje i pesnički oblik”, „Istorija, stalež i stil” i „Roman kao država i drugi ogledi”. Ove knjige predstavljaju završetak projekta koji je obuhvatio ukupno devet naslova podeljenih u tri kola.
Prvo kolo uključuje dela „Istorija srpske književnosti baroknog doba”, „Istorija srpske književnosti klasicizma” i „Istorija srpske književnosti predromantizma”, koja su objavljena 2023. godine. Drugo kolo, koje će biti objavljeno 2024. godine, obuhvatiće „Vojislava Ilića, njegovo vreme i delo”, „Gavrila Stefanovića Venclovića” i „Vojislava Ilića i evropsko pesništvo”. Treće kolo, kao što je spomenuto, obuhvata pomenute knjige iz 2025. godine.
Pavićeva dela nude nove uvide u zaboravljene pisce i epohe srpske književnosti, a njihovo ponovno objavljivanje značajno doprinosi domaćoj i evropskoj akademskoj zajednici. Ova dela su postala obavezna literatura u izučavanju srpske književnosti, a priređivanje knjiga po savremenim tekstološkim načelima obezbeđuje njihovu relevantnost i aktuelnost.
Priređivač i urednik ovih dela je prof. emeritus dr Sava Damjanov, Pavićev dugogodišnji saradnik s Filozofskog fakulteta u Novom Sadu. Njegov rad na priređivanju ovih tekstova obuhvata i dodavanje prateće naučne literature, uključujući bibliografsko-recepcijska izučavanja, što dodatno obogaćuje kontekst i razumevanje Pavićevog stvaralaštva.
Jedna od istaknutih knjiga, „Roman kao država”, sadrži autopoetičke zapise i počinje Pavićevom autobiografijom koja otkriva njegovu dužu pisanu tradiciju. Pavić se šali na svoj račun, kažući da je pisac već „dve stotine godina” i da se njegova porodica smatra spisateljskom porodicom još od 1766. godine. On takođe ističe da su nakon objavljivanja „Hazarskog rečnika” 1984. godine postali najčitaniji pisci u zemlji, dok je pre toga bio najnečitaniji autor. Njegove knjige su prevedene na oko sto jezika, što svedoči o njegovom međunarodnom uspehu.
Promocija sabranih dela Milorada Pavića biće održana na predstojećem 68. Međunarodnom beogradskom sajmu knjiga, zakazana za petak, 31. oktobra u 12 sati, na štandu Narodne biblioteke Srbije. Očekuje se veliki interes javnosti za ova dela, koja će dodatno osvetliti Pavićev značaj u srpskoj književnosti.
Ova sabrana dela predstavljaju ne samo povratak značajnih radova u književni prostor, već i priliku da se nova generacija čitalaca upozna s Pavićevim doprinosima u oblasti književne teorije i istorije. Njegov rad će nastaviti da inspiriše i podstiče diskusije o važnim temama unutar srpske književnosti, a njegovi uvidi u zaboravljene aspekte književnosti ostaju relevantni i danas.
U zaključku, objavljivanje „Književnoistorijskih i esejističkih dela Milorada Pavića” predstavlja značajan korak u očuvanju i promociji srpske književne baštine. Ova dela ne samo da doprinose razumevanju književne tradicije, već i podstiču nova istraživanja i analize unutar akademske zajednice. Pavićevo nasleđe nastavlja da živi kroz ova dela, osvetljavajući bogatstvo srpske književnosti i njen značaj na evropskoj sceni.
