FANTASTIČNI pejzaž na kojem se mešaju barokne fasade nemačkih gradova sa seoskim prizorima Resnika, na kojem uz šiljak Ajfelove kule stoje divlji vrhovi Šare, prikazuje nepoznati portret junakinje knjige „Nadežda Petrović – Život i umetnost u službi nacije“, istoričara dr Miloša Timotijevića, koju je objavio „Službeni glasnik“. Ova izuzetna biografija rezultat je dugog istraživanja istinske Nadežde, čiji su lik dosadašnji biografi često prikazivali na delimičan način, u skladu sa sopstvenim ideološkim uverenjima.
Timotijević je pristupio istraživanju Nadeždinog porodičnog porekla, sredine i duha vremena u kojem je formirana njena ličnost, kao i njenim iskušenjima i preobražajima. Nadežda je 1915. godine otišla u mučeničku smrt kao bolničarka, negujući ranjene srpske vojnike, postavši duhovna majka nacionalne porodice. Njena smrt simbolizuje tragediju intelektualne i kulturne elite Srbije tokom Prvog svetskog rata. Kao začetnik modernog slikarstva, Nadežda je bila emancipovana žena koja je svoj život posvetila umetnosti, obrazovanju i borbi za nacionalnu slobodu.
Timotijević naglašava da Nadežda povezuje individualni umetnički modernizam s nacionalnim stremljenjem ka slobodi, čime je postala jedna od najangažovanijih ličnosti svog vremena. Njena bliskost sa istaknutim ličnostima četničke organizacije i njene razgranate aktivnosti svedoče o dubokoj umešanosti u širenje nacionalne svesti i pripremama za oružani otpor. Njeno ime se često pominje u kontekstu „poverljivih misija“ između dva svetska rata, što dodatno ukazuje na složenost njene uloge.
Timotijević navodi da je, nakon gušenja Ilindanskog ustanka, ulazak srpskih nacionalnih poslenika u ta područja bio izuzetno rizičan. Žensko humanitarno društvo Kolo srpskih sestara, koje je Nadežda osnovala, poslužilo je kao paravan za njene aktivnosti u konspirativnim mrežama. U decembru 1903. godine, Nadežda i Milica Dobri su otputovale u humanitarnu misiju, donoseći pomoć stradalima u Staroj Srbiji i Makedoniji. Njihov dolazak je bio visoko cenjen i novac koji su podelile istaknut je kao ključni momenat u opremanju prve četničke jedinice.
Nadežda je takođe delovala na panslovenskom nivou, uspostavljajući kontakte sa ruskim novinarima i političarima tokom Sveslovenskog kongresa u Ljubljani 1908. godine. Njena široka mreža kontakata obuhvatala je mnoge domaće i strane političke aktiviste, a njen cilj bio je pridobijanje evropskih intelektualaca za ideje oslobođenja srpskog naroda.
Osim njenog javnog angažovanja, Timotijević se bavio i njenim emotivnim životom, koji je često ostajao u senci njenog profesionalnog delovanja. Nadežda je privlačila muškarce svojom energijom, a posebno mesto u njenom životu imao je Branko Popović. Njihovi odnosi ostaju nejasni, ali se pretpostavlja da su gajili simpatije jedno prema drugom. Takođe, Nadežda je otvoreno pokazivala naklonost prema Dimitriju Mitrinoviću, o kojem je pisala sa simpatijama.
Knjiga dr Miloša Timotijevića pruža dubok uvid u složenu ličnost Nadežde Petrović, ističući njene umetničke, nacionalne i humanitarne aktivnosti. Njena uloga u srpskoj istoriji, kao i njen doprinos emancipaciji žena, čine je ključnom figurom u razvoju srpskog identiteta i kulture. Nadežda Petrović ostaje simbol borbe za slobodu i pravdu, a njen životni put inspiracija je za mnoge generacije.
