Istraživači sa Univerziteta za nauku i tehnologiju kralja Abdulaha (KAUST) u Saudijskoj Arabiji otkrili su da je Crveno more pre oko 6,2 miliona godina prošlo kroz dramatične promene, kada je u potpunosti presušilo, a zatim iznenada ponovo napunjeno vodom iz Indijskog okeana. Ova studija pruža značajan uvid u geološku istoriju regiona i potvrđuje ekstremne klimatske promene koje su oblikovale basen Crvenog mora.
Kombinovanjem seizmičkog snimanja, analize mikrofosila i geohemijskog datiranja, tim naučnika je uspeo da utvrdi vremenski okvir ovog značajnog događaja. Transformacija se desila u izuzetno kratkom periodu od samo 100.000 godina, što je neobično u geološkim razmerama. Tokom ovog perioda, Crveno more se od akvatorije povezane sa Sredozemnim morem pretvorilo u isušeni slani basen. Ova suša je okončana kada je velika poplava probila vulkanske grebene, otvorila moreuz Bab el-Mandab i ponovo povezala Crveno more sa svetskim okeanima.
Dr Tihana Pensa, vodeća autorka studije, istakla je da su nalazi pokazali jedan od najekstremnijih događaja u istoriji Zemlje. „Ta poplava transformisala je basen, vratila morske uslove i uspostavila trajnu vezu Crvenog mora sa Indijskim okeanom“, navela je Pensa.
Pre nego što je došlo do ovog dramatičnog preokreta, Crveno more je bilo povezano sa Sredozemnim morem preko plitkog praga na severu. Kada je ova veza prekinuta, more se pretvorilo u pustinjsku slanu ravnicu. Na južnom kraju, vulkanski greben razdvajao je Crveno more od Indijskog okeana. Međutim, pre oko 6,2 miliona godina, more iz Indijskog okeana je probilo ovu prepreku u razornoj poplavi, koja je iskopala 320 kilometara dug podvodni kanjon, vidljiv i danas. Ova poplava je brzo ispunila basen, potopila slane ravnice i uspostavila normalne morske uslove za manje od 100.000 godina.
Ovaj događaj se desio skoro milion godina pre nego što je Sredozemno more ponovo napunjeno u poznatom Zanklijskom potopu, što daje Crvenom moru jedinstvenu priču o ponovnom rađanju. Crveno more je nastalo razdvajanjem Arapske i Afričke tektonske ploče pre oko 30 miliona godina. U početku je to bio uzak rift ispunjen jezerima, da bi pre oko 23 miliona godina postalo širi zaliv kada ga je preplavila voda iz Sredozemnog mora. U tom periodu su se razvili bogati koralni grebeni, čiji se fosilni ostaci i danas mogu videti duž severne obale.
Međutim, kako je vreme prolazilo, isparavanje i slaba cirkulacija morske vode su postepeno povećavali salinitet, što je između 15 i 6 miliona godina unazad dovelo do izumiranja morskog života. Basen se tada napunio debelim slojevima soli i gipsa, što je kulminiralo potpunim presušivanjem mora. Snažno izbijanje vode iz Indijskog okeana donelo je novi život u Crveno more, koji i danas opstaje u njegovim koralnim grebenima.
Crveno more predstavlja prirodnu laboratoriju za proučavanje nastanka okeana, taloženja velikih količina soli i međusobnog delovanja klime i tektonike tokom miliona godina. Ova nova otkrića pokazuju koliko je istorija Crvenog mora usko povezana sa globalnim promenama okeana, ali i da je region već prolazio kroz ekstremne promene, iz kojih se uvek vraćao kao živ i bogat morski ekosistem.
Profesor Abdulkader Al Afifi, koautor studije, dodao je da ovaj rad dodatno proširuje naše znanje o procesima koji oblikuju okeane na Zemlji, ističući vodeću ulogu KAUST-a u istraživanjima Crvenog mora. Ova istraživanja ne samo da obogaćuju naše razumevanje prošlosti, već i osvetljavaju buduće promene u morskim ekosistemima.
