Jedna od zanimljivih kuća u Beogradu, smeštena na Topčiderskom brdu, pripadala je legendarnom dr Arčibald Rajsu, poznatom po svom doprinosu Srbiji tokom Prvog svetskog rata. Ova gotovo seoska kuća, nazvana vila „Dobro polje“, izgrađena je 1921. godine kao znak zahvalnosti naroda za sve što je učinio za Srbiju u teškim vremenima. Rajs je izgradio ovaj dom po projektu građevinara Lazara Lackovića, a ime kuće podseća na značajnu bitku koja se odigrala na Solunskom frontu 1918. godine.
Kada je kuća izgrađena, bila je jednostavna i prizemna, sa samo četiri prostorije. Akcenat na kući činila je terasa sa tri luka na dva drvena stuba, obojena bojama srpske državne zastave. Unutrašnjost kuće osmišljena je da odražava duh srpskog sela, koje je Rajs veoma voleo, i bila je uređena u skladu sa njegovim idejama o mentalitetu i kulturi srpskog naroda. Kuća je imala poseban značaj za Rajsa, koji je u njoj živeo do svoje smrti 1929. godine, sa svojim poslužiteljima i sekretarom, veteranom Mikićem.
Nažalost, ova istorijska kuća, koju je Rajs zaveštao gradu Beogradu, već decenijama nije u dobrom stanju, a njen značaj je često zaboravljen. Smestila se između naselja Senjak i Bulevara vojvode Mišića, i predstavlja pravu štetu što je ostala skrivena od očiju prolaznika. Čitava mikrolokacija poznata kao Dobro polje, takođe sadrži i tramvasku ispravljačku stanicu iz 30-ih godina, što dodatno obogaćuje istorijski kontekst ovog područja.
Rajs je bio poznat kao veliki optimista, čak i u najtežim trenucima rata. Njegova posvećenost Srbiji i srpskom narodu bila je očigledna. Često je govorio svojim prijateljima sa Solunskog fronta da neće živeti u gradu, već da će sagraditi malu, seljačku kuću kada se vrati u Beograd. Njegovo predskazanje se ostvarilo, iako kuća nije izgrađena u Rakovici, već na Topčiderskom brdu, u slobodnoj Srbiji, čime je Rajs želeo da obeleži novi početak za narod koji je voleo.
Dr Arčibald Rajs bio je hemičar i stručnjak za krivično pravo, a u Srbiju je došao na poziv srpske vlade 1914. godine kako bi istražio zločine koje su Austrougari počinili u Mačvi. Tokom Prvog svetskog rata, prikupljao je dokaze o zločinima i obaveštavao svetsku javnost, a kao dobrovoljac učestvovao je u borbama, prolazeći sa srpskom vojskom kroz Albaniju.
Njegova knjiga „Čujte Srbi! Čuvajte se sebe!“, napisana 1928. godine, predstavlja politički testament srpskom narodu, i iako je napisana pre više od 90 godina, njene poruke i danas su aktuelne. Rajs je ukazivao na vrline i mane srpskog naroda, govoreći o njihovoj inteligenciji, političarima i omladini. Njegova posvećenost Srbiji ostavila je dubok trag u kolektivnom pamćenju nacije.
Unatoč zaboravu i lošem stanju kuće, sećanje na Arčibalda Rajsa i njegov doprinos Srbiji ne sme biti izgubljeno. Njegova kuća na Topčiderskom brdu simbolizuje ne samo ljubav prema srpskom narodu, već i duh otpora i nade u bolje sutra. Ova kuća, iako zaboravljena, predstavlja važno mesto za razumevanje istorije i tradicije Srbije, i kao takva zaslužuje pažnju i obnovu. Rajsova ostavština treba da inspiriše nove generacije da cene i čuvaju svoju kulturu i istoriju, kao i da se podsete na vrednosti koje su oblikovale njihovu prošlost.
