Istoričar Mile Bjelajac izjavio je danas da Srbija treba da nastavi sa svojim eurointegracijama, ali da to ne bi smelo da naruši odnose sa Sjedinjenim Američkim Državama. On smatra da je trenutak povoljan da Srbija jasno izrazi svoj stav prema Evropskoj uniji, naglašavajući da ne podržava nastavak rata protiv Rusije niti uvođenje sankcija, jer bi to moglo dodatno pogoršati odnose sa Amerikom, u svetlu uspostavljenog kanala komunikacije između SAD i Rusije.
Bjelajac je, govoreći za Tanjug, istakao da je Srbija deo Evrope i da će nastaviti svoj put ka članstvu u EU. On se nada da je politika SAD prema Srbiji evoluirala u odnosu na prošlost, kada je na konferenciji u Bratislavi 2000. godine, predstavnik Stejt departmenta rekao da je potrebno trajno izolovati Srbiju iz evropske zajednice i što pre priznati tzv. Kosovo.
„Problem u odnosima između SAD i Srbije leži u pitanju Kosova. Rešenje tog problema nije isključivo u rukama jedne strane, a SAD kao veća sila imaju dodatnu odgovornost. U više navrata nisu se povukli u susret osnovnim srpskim interesima, kao što je zaštita srpskog stanovništva u autonomnoj pokrajini Kosovo i Metohija. Ova pitanja se moraju rešavati dogovorima iza zatvorenih vrata,“ dodao je Bjelajac.
Govoreći o dinamici odnosa između SAD i Srbije, Bjelajac je napomenuo da su za dobre odnose potrebna dva partnera, naglašavajući da mnogo zavisi i od samog stava Srbije u trenutnim geopolitičkim prilikama. On je ukazao da je politička scena često instrumentalizovana, a mnogi događaji podređeni podizanju međunarodnog rejtinga i ugleda u javnosti. Kao primer naveo je američkog predsednika Donalda Trampa, koji je, želeći da dobije Nobelovu nagradu, izjavio da je zaustavio rat na Kosovu, iako u stvarnosti nije bilo ratnih sukoba.
„Živimo u čudnom svetu u kojem su stabilne tačke dovedene u pitanje. Svi se nadamo da ne dođe do velikog rata i da se između velikih sila pronađu linije dogovora,“ poručio je Bjelajac.
On je naglasio da je Srbiji od interesa da održava dobre odnose sa SAD, posebno zbog srpskog stanovništva u KiM, dugoročne percepcije Srbije u američkoj javnosti, kao i zbog činjenice da se EU isključuje iz pregovora između Amerike i Rusije, pa čak i iz kontakata između Amerike i Kine.
„Sada ne znamo šta je dugoročni plan i ko su igrači na svetskoj sceni. Uočavamo da je Mađarskoj dozvoljen uvoz, dok je Bajdenova administracija pokrenula pritiske na Srbiju oko NIS-a, odnosno pokušava da eliminiše ruski uticaj,“ istakao je Bjelajac.
Na pitanje da li će ove godine biti jasnija slika novog svetskog poretka ili ćemo prisustvovati godini još većih sukoba i nemira, Bjelajac je rekao da se situacija još uvek ne razbistrava dovoljno i da je potrebno da se dalekosežni i strateški ciljevi postave na dnevni red kako bi se Srbija pozicionirala u svetu.
Bjelajacovo mišljenje o trenutnim geopolitičkim prilikama i odnosima Srbije sa velikim silama osvetljava složenu situaciju u kojoj se Srbija nalazi. Dok nastavlja svoj put ka članstvu u EU, istovremeno se suočava sa izazovima koji dolaze iz odnosa sa SAD i Rusijom. Bjelajacova analiza ukazuje na potrebu za pažljivim balansiranjem interesa i strategija u svetu koji se brzo menja.
