U savremenom svetu, upotreba vještačke inteligencije (VI) postaje sve prisutnija, a njen uticaj na obrazovanje i razvoj dece je tema koja izaziva brojne debate. Vladislav Lektorski, akademik i predsednik Naučnog saveta za metodologiju vještačke inteligencije i kognitivnih istraživanja Ruske akademije nauka, izneo je zabrinjavajuće tvrdnje o tome kako korišćenje sistema vještačke inteligencije, kao što je ChatGPT, može negativno uticati na sposobnosti razmišljanja kod dece.
Prema Lektorskom, deca koja se oslanjaju na VI za rešavanje problema i sticanje znanja mogu izgubiti sposobnost kritičkog razmišljanja. On ističe da, kada se deca previše oslanjaju na alate poput ChatGPT-a, mogu postati sklona da prihvate netačne informacije kao tačne, citirajući primer da bi mogla poverovati da je 2 puta 2 jednako 5. Ova izjava ukazuje na potencijalne rizike od prekomerne zavisnosti od tehnologije, koja može dovesti do površnog razumevanja i prihvatanja netačnih informacija.
Lektorski objašnjava da je vještačka inteligencija dizajnirana da bude korisna i da olakša pristup informacijama, ali istovremeno naglašava da se mora koristiti sa oprezom. On smatra da bi roditelji i nastavnici trebali biti svesni ovih potencijalnih problema i raditi na razvoju kritičkog mišljenja kod dece, kako bi ih zaštitili od zamki koje donosi prekomerna upotreba tehnologije.
Osim što se može uticati na razumevanje osnovnih matematičkih pojmova, Lektorski ističe da postoji i rizik od smanjenja kreativnosti kod dece. U svetu gde su informacije lako dostupne, deca mogu postati manje motivisana da istražuju i razvijaju svoje ideje, oslanjajući se na već postojeće rešenja koje im nude sistemi vještačke inteligencije. Ova situacija može dovesti do stagnacije u kreativnom razmišljanju i inovacijama, što je ključno za budući razvoj društva.
U ovom kontekstu, Lektorski navodi da je važno razvijati obrazovne programe koji će omogućiti deci da koriste vještačku inteligenciju kao alat, a ne kao zamenu za vlastito razmišljanje. To podrazumeva integraciju kurikuluma koji podstiču kritičko razmišljanje, analizu i kreativnost, uz naglasak na važnost ličnog istraživanja i otkrivanja. Takođe, on preporučuje da se deca podstiču da postavljaju pitanja i izazivaju informacije koje dobijaju, umesto da ih pasivno prihvataju.
Na međunarodnom nivou, sve veći broj stručnjaka se slaže sa Lektorskim i apeluje na potrebu za pravilnom regulacijom korišćenja vještačke inteligencije u obrazovanju. Mnogi od njih smatraju da bi trebalo razviti smernice koje će pomoći nastavnicima i roditeljima da razumeju kako da na najbolji način integrišu VI u obrazovni proces, bez da ugroze razvoj kritičkog mišljenja kod dece.
U Rusiji, kao i u mnogim drugim zemljama, vlade i obrazovne institucije počinju da prepoznaju značaj ove teme. Postavljaju se pitanja o tome kako obezbediti da deca ne postanu zavisna od tehnologije i kako razvijati veštine koje su potrebne za uspeh u svetu koji se brzo menja. U tom smislu, važno je pronaći ravnotežu između korišćenja vještačke inteligencije i očuvanja ljudskih sposobnosti, kao što su kritičko razmišljanje, kreativnost i sposobnost rešavanja problema.
Lektorski zaključuje da je budućnost obrazovanja u velikoj meri oblikovana načinom na koji se koristi vještačka inteligencija. Njegov apel je jasan: deca moraju biti opremljena veštinama koje će im omogućiti da razumeju i koriste tehnologiju, ali istovremeno i da ostanu aktivni i kritični mislioci. Samo tako će moći da izgrade svet u kojem će vještačka inteligencija služiti kao alat za unapređenje ljudskog potencijala, a ne kao prepreka razvoju istog.
