Naučnici širom Evrope i Sjedinjenih Američkih Država istražuju mogućnost korišćenja robotskih pčela kao rešenje za opadajuće populacije prirodnih oprašivača, suočavajući se s ozbiljnim ekološkim problemom. U fokusu istraživanja su mikro-roboti koji pomažu pčelinjoj matici, ključnoj za razmnožavanje i opstanak zajednice pčela.
Na Univerzitetu u Gracu, u Austriji, istraživači iz projekta RoboRoyale, koji je finansiran sredstvima EU, testiraju ove mikro-robote sa ciljem da ojačaju zajednice pčela. Planira se da roboti hrane, čiste i neguju maticu, kao i da pomažu u ravnomernoj distribuciji njenih feromona unutar košnice. Rukovodilac projekta, Faršad Arvin, naglašava da nije cilj zameniti pčele, već prilagoditi se savremenim izazovima.
Arvin ističe da klimatske promene nadmašuju sposobnost pčela da se prilagode. Kratki topli periodi tokom zime mogu da izazovu da se pčele ponašaju kao da je proleće, što dovodi do ozbiljnih posledica po košnicu kada usledi naglo zahlađenje. U takvim situacijama, robotski pčelari mogu da deluju kao podrška i pomognu u očuvanju kolonija.
Slične inicijative se razvijaju i u Sjedinjenim Američkim Državama. Na Masačusetskom institutu za tehnologiju (MIT), inženjer Ji-Sjuan Sjao razvija robote veličine insekata koji su namenjeni oprašivanju useva. Ovi mali dronovi, težine manje od spajalice, mogu da lete brzinom do dva metra u sekundi i ostanu u vazduhu više od 1.000 sekundi.
Istraživači naglašavaju da roboti ne bi trebali da zamene prirodne pčele, već da dopune njihov rad. Kritičari, poput Sindi Adolf iz ekološke organizacije Beelife, upozoravaju da tehnološka rešenja ne bi smela da skrenu pažnju sa dubljih promena potrebnih u poljoprivredi i pristupu čoveka prema prirodi.
Pčelari poput Klaudije Fernandes Gutijeres iz Španije izražavaju zabrinutost zbog opadajuće broja pčela. Ona izjavljuje da su košnice svake godine sve praznije, a nakon zime često ostaju mnoge mrtve pčele zbog nestabilnih vremenskih uslova. Prema njenim rečima, klimatske promene jesu značajan faktor, ali nisu jedini uzrok opadanja broja oprašivača.
Osim klimatskih promena, ozbiljne pretnje predstavljaju i paraziti poput varoe, kao i invazivni azijski stršljen koji može da pojede do 50 pčela dnevno. Dodatni problem su pesticidi, što je dovelo do uvođenja mera kao što je zabrana uvoza hrane sa ostacima neonikotinoida, hemikalija koje su veoma štetne za pčele.
Naučnici već duže vreme upozoravaju na opadajući broj oprašivača, koji su ključni za ekosisteme i proizvodnju hrane. Države članice EU su do decembra 2026. godine obavezne da uspostave novi sistem praćenja vrsta oprašivača, ali izazov zadržavanja stabilne populacije oprašivača ostaje veliki.
U svetlu ovih izazova, korišćenje robotskih pčela može ponuditi novi pristup i rešenja, ali je važno da se ne zaboravi na osnovne uzroke problema i potrebu za održivim praksama u poljoprivredi. U narednim godinama, kombinacija tehnologije i prirodnih rešenja mogla bi biti ključna za očuvanje pčelinjih zajednica i zaštitu ekosistema.
