Srpski naučnici su se pridružili međunarodnom timu koji je otkrio da kasni evropski neandertalci potiču od jedne populacije, a rezultati istraživanja objavljeni su u prestižnom naučnom časopisu „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America“ (PNAS). Ova studija, koja kombinuje nove genetičke i arheološke podatke, pruža uvid u dramatične promene u genetičkoj istoriji evropskih neandertalaca, posebno u periodu neposredno pre njihovog izumiranja, pre oko 40.000 godina.
Istraživački tim, predvođen profesorom Kozimom Postom iz Senkenberg centra za ljudsku evoluciju i paleo-sredinu Univerziteta u Tibingenu, otkrio je da je došlo do smene populacija među poslednjim neandertalcima u Evropi. Ova smena je dovela do smanjenja varijabilnosti genskog fonda, što je moglo značajno uticati na njihovo konačno izumiranje. U timu su učestvovali i srpski naučnici, Dušan Mihailović sa Filozofskog fakulteta u Beogradu i Mirjana Roksandić sa Univerziteta u Vinipegu.
U okviru istraživanja analizirana je mitohondrijalna DNK deset neandertalskih individua, uključujući neandertalca iz pećine Pešturina kod Niša. Utvrđeno je da su se rani neandertalci iz Pešturine, pećine Stajnija u Poljskoj i pećine Mezmajskaja u Rusiji genetički značajno razlikovali, ali je kasnije došlo do homogenizacije njihove genetske strukture.
Rezultati genetičkih analiza i obimne arheološke građe sugerišu da je početkom klimatskog zahlađenja pre 75.000 godina došlo do okupljanja neandertalskih grupa na području jugozapadne Francuske. Tokom vremena, ova populacija se pre 65.000 godina proširila ka drugim delovima Evrope. Svi kasni neandertalci vode poreklo od ove jedinstvene populacije.
Istraživanja su takođe pokazala da se broj neandertalaca pre 45.000 godina naglo smanjio, što se može povezati sa gubitkom genetske raznovrsnosti i geografske izolovanosti. Prema autorima studije, ovi faktori su mogli značajno uticati na njihovo konačno izumiranje pre oko 40.000 godina.
Ova otkrića predstavljaju značajan korak ka razumevanju evolucije neandertalaca i njihovih odnosa sa savremenim ljudima. Naučnici veruju da će dalja istraživanja pomoći u razjašnjavanju složenih interakcija između ovih drevnih populacija i njihovih okruženja. Istraživanje je zasnovano na modernim genetičkim metodama, što omogućava precizniju analizu i bolje razumevanje genetskog nasleđa neandertalaca.
Ova studija takođe naglašava važnost međunarodne saradnje u naučnom istraživanju, jer je tim okupljao stručnjake iz različitih oblasti i zemalja. Ovakvi projekti doprinose razvoju naučnih znanja i unapređuju našu percepciju o ljudskoj evoluciji i raznolikosti.
U zaključku, otkriće o poreklu kasnih evropskih neandertalaca i njihovoj genetskoj homogenizaciji otvara nova pitanja o tome kako su se ove drevne ljudske vrste prilagođavale i preživljavale u promenjivim klimatskim uslovima. Ova istraživanja ističu značaj genetske raznovrsnosti i mogućih uticaja na opstanak vrsta, što je važno ne samo za razumevanje prošlosti, već i za očuvanje biodiverziteta u savremenom svetu.
