Svemirski teleskop „Džejms Veb“ nedavno je ostvario značajno otkriće, otkrivši crnu rupu za koju naučnici veruju da je nastala u prvom deliću sekunde nakon Velikog praska. Ova crna rupa, koja bi mogla biti najstarija u kosmosu, izaziva nova pitanja i preispitivanja postojećih teorija o razvoju univerzuma, piše Gardijan.
Ukoliko se potvrdi da je reč o „prvobitnoj crnoj rupi“, što je teorijska klasa objekata koju je predložio Stiven Hoking, ovo otkriće bi moglo značajno preokrenuti aktuelne teorije o formiranju zvezda i galaksija. Do sada je prevladavalo mišljenje da su zvezde i galaksije bile prve u univerzumu, a da su crne rupe nastale tek kada su rane zvezde sagorele svoja goriva i kolabirale pod sopstvenom gravitacijom.
Međutim, najnovija posmatranja svemirskog teleskopa „Džejms Veb“ otkrivaju ogromnu crnu rupu sa veoma oskudnim oreolom okolnog materijala koji datira iz najranijeg perioda formiranja kosmosa. Profesor Roberto Majolino, kosmolog sa Univerziteta u Kembridžu i jedan od članova tima koji je sproveo posmatranja, ističe da je ova crna rupa „skoro ‘gola’“, što predstavlja izazov za trenutne teorije o formiranju objekata u svemiru. „Čini se da je ova crna rupa formirana pre galaksija“, dodaje Majolino.
Najnovija posmatranja fokusiraju se na objekat poznat kao QSO1, koji datira više od 13 milijardi godina unazad, kada je univerzum bio star „samo“ 700 miliona godina. Ovaj objekat je jedan od više takvih tačaka koje je teleskop pronašao, a koje su toliko crvene, kompaktne i svetle da astronomi veruju da se radi o drevnim supermasivnim crnim rupama.
Uprkos ekstremnoj udaljenosti QSO1, astronomi su uspeli da prate orbitalnu brzinu vrtložnog oreola gasa i prašine koji okružuje crnu rupu. Ovo merenje je otkrilo da masa centralne crne rupe iznosi 50 miliona solarnih masa, što je u potpunoj suprotnosti sa onim što se može videti u našem lokalnom univerzumu, gde su crne rupe u centrima galaksija, poput Mlečnog puta, obično hiljadu puta manje masivne od svojih galaksija domaćina.
Osim toga, analiza materijala oko crne rupe pokazala je da je taj materijal hemijski „netaknut“. Sastoji se gotovo isključivo od vodonika i helijuma – dva elementa koja su ostala nakon Velikog praska. Odsustvo težih elemenata, koji se obično formiraju unutar zvezda, dodatno ukazuje na to da u blizini crne rupe nije došlo do značajnijeg formiranja zvezda.
Ovo otkriće može značajno uticati na naše razumevanje rane faze univerzuma. Ukoliko se potvrdi da je reč o prvobitnoj crnoj rupi, to će otvoriti nova pitanja o tome kako su se formirali prvi objekti u svemiru i kakvu ulogu su imali u razvoju galaksija. Takođe, može podstaknuti nova istraživanja i teorije o evoluciji svemira i o tome kako su se formirali najstariji objekti koje danas poznajemo.
S obzirom na to da je svemir star oko 13,8 milijardi godina, otkriće poput ovog može pružiti dragocene uvide u naše razumevanje kosmosa i njegovih početaka. Astronomi i naučnici širom sveta pažljivo prate razvoj ove situacije, nadajući se da će dodatna istraživanja potvrditi ili opovrgnuti teorije koje su do sada bile utemeljene. Ova otkrića će, bez sumnje, oblikovati buduća istraživanja u oblasti astrofizike i kosmologije.
