Međunarodni tim arheologa analizirao je masovnu grobnicu na arheološkom lokalitetu Gomoglava, nedaleko od današnjih Hrtkovaca u Sremskom okrugu. Njihov izveštaj, objavljen u prestižnom naučnom časopisu „Nature Human Behaviour“, otkriva važna saznanja o ovom lokalitetu koji datira iz ranog gvozdenog doba.
U grobnici se nalaze ostaci žena i dece koji su brutalno ubijeni pre više od 2.800 godina. Ovaj lokalitet bi mogao biti ključan za razumevanje masovnog nasilja u to vreme, što istraživači naglašavaju u svojoj studiji. Gomolava, koja je prvobitno osnovana kao naselje na obali Save u šestom milenijumu pre nove ere, tokom vekova koristile su razne kulturne grupe, uključujući i nomadske zajednice. Do devetog veka pre nove ere, polunomadske zajednice su počele da se okupljaju oko ovog lokaliteta, što je dovelo do tenzija oko korišćenja i vlasništva nad zemljištem.
Prema istraživačima, Gomolava se nalazila na „fizičkom, političkom i konceptualnom buretu baruta“. Tenzije između različitih zajednica dovele su do smrtonosnih posledica, kako navode autori studije. Tim se fokusirao na manju masovnu grobnicu prečnika 2,9 metara i dubine 0,5 metara, gde su otkriveni stubovi koji su verovatno označavali mesto ukopa. Pored ljudskih ostataka, pronađene su i keramičke posude, bronzani predmeti i kosti gotovo 100 životinja, uključujući i kompletan skelet mladog govečeta.
Analizom 77 ljudskih skeleta, istraživači su otkrili da više od 70% pripada ženama, a 69% sahranjenih su bila maloletna lica. „Dominacija žena i mlađih osoba u masovnoj grobnici na Gomolavi izuzetna je u evropskoj praistoriji“, ističu autori studije. Osim toga, pronađeni su opsežni dokazi o namernim, nasilnim povredama glave, što sugeriše da su napadači možda koristili oružje ili alate koji su omogućili brutalne udarce.
Kako bi saznali više o žrtvama, istraživači su analizirali njihovu DNK i otkrili da je samo mali broj pojedinaca bio u bliskom biološkom srodstvu. Ova saznanja sugerišu da ubistva nisu bila rezultat napada na naselje proširenih porodica. Analiza izotopa stroncijuma u zubnoj gleđi pokazala je da je više od trećine žrtava odraslo van regiona Gomolave, što ukazuje na heterogenost ove grupe.
Linda Fibiger, vodeća autorka studije, ističe da je Gomolava bila mesto na kojem su sahranjivane pretežno žene i deca koja su brutalno ubijena. Međutim, uzrok masovnog nasilja ostaje nejasan. U devetom veku pre nove ere, razne kulturne zajednice se naseljavale širom Karpatskog basena, što je moglo stvoriti napetosti između mobilnog i sedelačkog načina života.
Istraživači smatraju da su te napetosti mogle dovesti do prisilnih migracija, zarobljavanja i ubijanja pojedinih zajednica. „Ne postoji ništa osteološki niti arheološki što bi ukazivalo na to da su ove osobe bile zarobljene i zadržane neko vreme“, rekla je Fibiger. Umesto toga, naglašava se promena u strukturi naseljavanja i korišćenju zemljišta.
Druga masovna grobnica otkrivena je na istom lokalitetu 1954. godine, gde su takođe pronađeni pretežno ženski skeleti i kosti životinja. Istraživači sugeriraju da su obe masovne grobnice možda služile kao mesta za pohranu dragocenih predmeta i ljudskih ostataka. Žene i deca su bili ključni za opstanak zajednica, a njihova ubistva mogla su biti usmerena na prekidanje genealogije.
Sagledavajući sve informacije, istraživači zaključuju da su postupci ubijanja, pogrebni rituali i podizanje spomenika imali za cilj da se nasilno razreše sukobi i ponovo uspostavi ravnoteža moći između zajednica. Ovo istraživanje osvetljava kompleksne dinamike nasilja i moći u praistorijskoj Evropi, pružajući nova saznanja o životima i sudbinama ljudi koji su nekada naseljavali ovaj region.
