Astronomi koji koriste svemirski teleskop „Džejms Veb“ ostvarili su značajan napredak u proučavanju egzoplaneta analizirajući površinu planete van našeg Sunčevog sistema. Ova studija se fokusira na egzoplanetu LHS 3844 b, koja je poznata kao „super-Zemlja“ i koja se nalazi na udaljenosti od skoro 50 svetlosnih godina od nas. LHS 3844 b je otkrivena 2019. godine i impozantna je svojim dimenzijama, budući da je oko 30 procenata veća od Zemlje.
Za razliku od prethodnih istraživanja koja su se fokusirala na analizu atmosfere egzoplaneta, ovaj put su astronomi usmerili svoju pažnju na toplotu koja dolazi direktno sa površine planete. Rezultati analize ukazuju na to da LHS 3844 b izgleda kao tamna, stena prekrivena vulkanskim materijalom, bez prisustva atmosfere, što je veoma slično Merkurovom pejzažu. Laura Krajdberg iz Astronomskog instituta „Maks Plank“ ističe da je zahvaljujući osetljivosti teleskopa „Džejms Veb“ moguće detektovati svetlost koja dolazi direktno sa površine ove udaljene planete, pružajući uvid u njenu geološku prirodu.
Egzoplaneta LHS 3844 b orbitira oko crvene patuljaste zvezde u periodu od samo 11 sati. Zanimljivo je da je planeta gravitaciono zaključana, što znači da je jedan deo u stalnoj svetlosti, dok je drugi deo u večitom mraku. Na osvetljenoj strani temperature dostižu ekstremne vrednosti od oko 725 stepeni Celzijusa.
U toku 2023. i 2024. godine, tim pod vođstvom Krajdberg analizirao je tri sekundarna pomračenja planete, koristeći srednjeinfracrveni instrument MIRI na teleskopu. Ovaj instrument je omogućio merenje infracrvenog zračenja koje dolazi sa izuzetno vrele dnevne strane planete, čime su naučnici mogli da formiraju sliku o njenoj površini.
Poređenjem dobijenih podataka sa poznatim stijenama i mineralima sa Zemlje, Meseca i Marsa, istraživači su isključili mogućnost postojanja kore bogate silicijumom i granitom, koja se obično stvara kroz geološke procese povezane sa vodom. Umesto toga, rezultati sugerišu da površinu ove planete dominira bazalt, tamna vulkanska stena bogata gvožđem i magnezijumom, svojstvena površinama Meseca i Merkura.
Vodeći autor studije, Sebastijan Ziba iz Centra za astrofiziku „Harvard i Smitsonijan“, naglašava da LHS 3844 b verovatno sadrži veoma malo vode. Postoji nekoliko teorija o formiranju njene površine. Prva sugeriše da je površina relativno mlada i da je oblikovana nedavnom vulkanskom aktivnošću, dok druga teza ukazuje na to da je prekrivena debelim slojem tamnog sitnozrnog materijala koji se formira tokom dugog razdoblja izloženosti radijaciji i udarima meteorita.
Istraživači su takođe napomenuli da su gasovi poput ugljen-dioksida ili sumpor-dioksida, koji bi se oslobodili tokom vulkanske aktivnosti, ostali neotkriveni tokom analize, što dodatno komplikuje razumevanje geološke aktivnosti na LHS 3844 b.
Planirana su dodatna posmatranja teleskopom „Džejms Veb“ kako bi se preciznije odredile karakteristike površine planete. Krajdberg je izrazila optimizam da će dalja istraživanja omogućiti dublje razumevanje sastava njezine kore, kao i da će slična tehnika u budućnosti pomoći u razjašnjavanju prirode drugih stenovitih egzoplaneta.
Ova otkrića otvaraju nova vrata u astrobiologiji i geologiji, omogućavajući nam bolje razumevanje kako se formiraju i evoluiraju planete u vanzemaljskim sistemima. Istraživanje LHS 3844 b predstavlja značajan korak u otkrivanju misterija vanzemaljskih svetova i može pomoći u razvoju naših znanja o potencijalno naseljivim planetama.
