Stručnjaci ruskog Južnog federalnog univerziteta (SFU) postigli su značajan uspeh uzgajajući prve izdanke ječma u zemljištu koje imitira sastav zemljišta na Marsu. Ovaj projekat, koji je deo šireg istraživačkog napora za proučavanje mogućnosti uzgoja biljaka na drugim planetama, uključuje inovativne pristupe korišćenja mikroorganizama za obogaćivanje zemljišta.
U procesu uzgoja, istraživači su koristili specijalnu mešavinu od deset sojeva bakterija i kvasaca, koji su zajedno formirali mikrobni konzorcijum. Ova zajednica mikroorganizama stvara sloj bogat hranljivim materijama neophodnim za rast biljaka. Prema informacijama koje je prenela pres služba univerziteta za RIA Novosti, osnovni cilj bio je transformacija beživotnog zemljišta u plodno tlo, koristeći aktivnost mikroorganizama.
Humus, koji je ključan za plodnost zemljišta, nastaje upravo zahvaljujući ovoj mikrobiološkoj aktivnosti, jer mikroorganizmi „hvataju“ beživotno zemljište i pretvaraju ga u plodno. Marsovski regolit, koji se smatra ekstremnim primerom beživotnog zemljišta, ne sadrži hranljive materije i bogat je metalnim solima koje ometaju rast biljaka. Ovo je postavilo izazov za naučnike, koji su morali da pronađu rešenje kako bi uzgajali biljke u tako neprijateljskom okruženju.
Jevgenija Prazdnova, rukovodilac omladinske laboratorije „Molekularna genetika mikrobnih konzorcija“ na Katedri za biomedicinske i matematičke nauke, ističe da je bioremedijacija kroz mikrobnu kolonizaciju jedan od efikasnih načina za obnovu zemljišta, bilo nakon požara ili antropogenog zagađenja, a može se primeniti i na Marsu. Koristeći veštački marsovski supstrat iz pustinje Mohave, istraživači su uspeli da uzgajaju ječam dodavanjem sojeva cijanobakterija, koje asimiluju ugljen-dioksid i odgovorne su za fotosintezu, kao i drugih mikroorganizama koji doprinose otpornosti zemljišta na stresne uslove.
Prazdnova naglašava da uzgoj biljaka bez zemljišta nije nova praksa, ali je veliki izazov ostvariti to van kontrolisanog laboratorijskog okruženja, posebno u surovim uslovima ili zagađenim područjima. To predstavlja prvi korak ka teraformiranju Marsa, gde bi se sloj tla mogao postepeno formirati ispod kupola. Na Zemlji, ovaj mikrobni konzorcijum može se koristiti na otvorenom tlu, dok bi na Marsu bio potreban zatvoren prostor zbog niskog pritiska i povišenog zračenja.
Jedna od ključnih karakteristika ječma je njegova otpornost na slana zemljišta i nisku kiselost, što su upravo osobine marsovskog regolita. Osim toga, ječam može rasti na niskim temperaturama i jestiv je, što ga čini idealnim kandidatom za uzgoj u ovakvim uslovima.
U okviru ovog istraživačkog projekta, naučnici su poslali isti konzorcijum od deset različitih mikroorganizama u svemir, u saradnji sa Ruskim državnim istraživačkim centrom Instituta za biomedicinske probleme. Ova misija, koja je nosila naziv Bion-M br. 2, uspešno se vratila na Zemlju 18. oktobra. Sada naučnici planiraju da procene promene koje su mikroorganizmi prošli tokom putovanja kroz svemir, kao i da istraže izvodljivost njihovog transporta na Mars uz očuvanje sposobnosti poboljšanja plodnosti zemljišta.
Projekat je realizovan uz podršku programa „Prioritet-2030“ u okviru strateškog tehnološkog projekta „Tehnologije bioinženjeringa tla“. Ova dostignuća predstavljaju značajan korak napred u razumevanju kako bi se mogli uzgajati usevi na drugim planetama, što otvara vrata za buduće misije i istraživanja u oblasti astrobiologije i planetarne ekologije.
