Dok turisti po vrućini čekaju u redu ispred pariske katedrale Notr Dam, nedaleko ispod njihovih nogu arheolozi istražuju vekove istorije. Četiri metra ispod platoa ispred katedrale, tim stručnjaka otkriva slojeve prošlosti koji datiraju skoro 2.000 godina unazad, od srednjovekovnog Pariza do rimskog grada poznatog kao Lutecija.
Iskopavanja su započela u okviru plana za preuređenje trga ispred katedrale, koja je ponovo otvorena krajem 2024. godine nakon razornog požara iz 2019. godine. Grad Pariz želi da taj prostor transformiše u hladniju i zeleniju zonu, sa drvećem i senkom, kako bi se lakše nosio sa sve višim temperaturama.
Međutim, u gradu sa tako bogatom istorijom, građevinski radovi ne mogu da počnu pre nego što se ispita i sačuva ono što se nalazi ispod zemlje. Deo trga je stoga postao zona arheoloških iskopavanja, a stručnjaci ističu da se tragovi prošlosti pojavljuju već na 50 centimetara ispod površine. U nekim danima timovi izvuku i do 15 sanduka artefakata.
„Ovo je retka prilika da radimo na nečemu što će opipljivo doprineti istoriji Pariza“, izjavila je Lusi Altenburg, konzervatorka iz pariske arheološke službe, za Associated Press.
Kako se tim spušta sve dublje, jasno se razdvajaju istorijski slojevi: srednjovekovni ostaci nalaze se iznad starijih merovinških i karolinških struktura, dok ispod njih leži gusto naseljena rimska četvrt. Među stotinama pronađenih predmeta su krčazi, čaše i keramički predmeti, od kojih su neki ostali potpuno očuvani uprkos vekovima provedenim pod zemljom.
„Retko se pronalazi kompletna keramika“, rekla je arheološkinja Valantin Brelu, dodajući da je meki otpad koji je ispunjavao prostor sačuvao pojedine predmete u celosti. Pored toga, arheolozi su pronašli i novčić iz četvrtog veka sa likom rimskog cara Konstantina, što pomaže u preciznijem datiranju slojeva u kojima je otkriven.
Na pojedinim fragmentima keramike uočene su blede crvenkaste oznake oslikane sa unutrašnje strane, ali njihovo značenje za sada ostaje nejasno. Projekat preuređenja predviđa da trg postane otporniji na klimatske promene, uz sadnju oko 160 stabala i uvođenje elemenata za rashlađivanje koji bi tokom leta smanjivali toplotu.
Očekuje se da će najveći deo radova biti završen do 2028. godine. Za sada se arheolozi nadaju da će moći da kopaju još dublje ispod rimskih slojeva, u potrazi za tragovima Gala, najstarijih poznatih stanovnika ovog područja.
„Zbog ovoga Notr Dam deluje kao da je ponovo živ“, izjavila je Emili Karter, turistkinja iz Mančestera, koja je sa svojom decom čekala u redu za ulazak u katedralu. „Dođete da vidite katedralu, a onda shvatite da se pod vašim nogama nalazi još jedan grad. To je gotovo još dirljivije“, dodala je ona.
Ova arheološka istraživanja ne samo da otkrivaju bogatu prošlost Pariza, već i omogućavaju da se na nov način razume značaj ovog istorijskog mesta. U svetu koji se suočava sa klimatskim promenama, preuređenje trga ispred Notr Dama može postati primer kako se može očuvati istorija dok se istovremeno prilagođavamo savremenim potrebama. Pariz, sa svojim dubokim korenima u istoriji, nastavlja da se razvija i prilagođava, čineći ga još zanimljivijim mestom za posetioce iz celog sveta.
