Vladike iz Srbije i dijaspore okupljaju se danas na redovnom godišnjem zasedanju Sabora Srpske pravoslavne crkve (SPC), događaju koji privlači pažnju kako crkvene, tako i političke javnosti. Zasedanje započinje molitvenim prizivom Duha Svetog u beogradskom hramu Svetog Save, nakon čega se okupljanje nastavlja iza zatvorenih vrata u kripti.
Radni deo zasedanja otvara usvajanje dnevnog reda, koji se sastoji od tema koje je dostavio Sinod, kao i izveštaja vladika o stanju u njihovim eparhijama. Tokom zasedanja očekuje se odlučivanje o sudbini mitropolita Justina, kojem je oduzeto upravljanje žičkom eparhijom. Crkvena komisija ga je osumnjičila za finansijske malverzacije u vreme kada je postao istaknuta politička ličnost.
Vladika Justin je jedini od šest vladika koji je protestovao protiv izjava vladike kruševačkog Davida i njegovih verbalnih napada na pobunjene studente. Njegova javna aktivnost zapažena je kada je bratstvo manastira Studenica, koji je pod njegovom nadležnošću, pružilo smeštaj studentima iz Novog Pazara, nakon što im je otkazan smeštaj u Raškoj. Ova akcija je dodatno istakla njegovu angažovanost i podršku mladima.
Justin je, inače, duhovni naslednik vladike raško-prizrenskog Artemija, koji je takođe bio optužen za finansijske malverzacije, a zatim raščinjen i izbačen iz Crkve. Vladika Artemije se politički sukobio kada je odbio da dozvoli tadašnjem potpredsedniku, a kasnijem predsedniku Amerike, Džozefu Bajdenu, da poseti manastir Dečane, što je izazvalo dodatne tenzije unutar Crkve.
Između dva zasedanja Sabora, iz Crkve su isključeni teolog Vukašin Milićević i urednik teološkog internet magazina Teologija.net Blagoje Pantelić, poznati po kritikama patrijarha Porfirija. Ova isključenja dodatno reflektuju unutrašnje sukobe unutar SPC i reakcije na različite stavove vladika.
U prethodnom periodu, pre dolaska patrijarha Porfirija na tron, iz Crkve su se čule teške reči od strane pojedinih vladika, koji su kasnije izgubili život tokom pandemije korona virusa. Među njima su bili mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije i umirovljeni episkop zahumsko-hercegovački Atanasije, koji su optužili predsednika Aleksandra Vučića za izdaju Kosova. U međuvremenu, prethodni patrijarh Irinej odlikovao je Vučića za očuvanje Kosova, što su neki tumačili kao način da ga veže za dalju borbu za ovu teritoriju.
Sadašnji patrijarh Porfirije otvoreno je podržao Vučića, a u razgovoru sa ruskim predsednikom Vladimirom Putinom, izrazio se protiv studenata, tvrdeći da se u Srbiji događa pokušaj „obojene revolucije“. Ova izjava dodatno je podigla tenzije i kritike unutar crkvene zajednice.
Uoči Sabora, patrijarh Porfirije je boravio na Kosovu, gde je u svojoj Uskršnjoj poslanici naglasio važnost ovog područja. Francusko-nemačkim sporazumom, koji je Vučić prihvatio, predviđa se da će strana formalizovati status Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji, pružajući zaštitu srpskim mestima verskog i kulturnog nasleđa.
Međutim, špekulacije da je SPC pristala na „temeljni ugovor“ sa Prištinom su negirane od strane Patrijarhije, koja je odbacila tvrdnje o tajnim pregovorima između patrijarha Porfirija i mitropolita bačkog Irineja. Ova situacija dodatno komplikuje odnose između Crkve i države, s obzirom na trenutne političke tenzije i izazove.
Dok se zasedanje Sabora odvija, crkvena i politička javnost pažljivo prati odluke koje će biti donete, s obzirom na to da one mogu značajno uticati na budućnost SPC, kao i na odnose unutar srpskog društva.
